Całkowite zaćmienie Słońca 2013

Zdjęcia: Boza Ivanovic i J.C. Casado

Eclipse button

Lew śpi za dnia… to nic niezwykłego, ale jego drzemka w dniu 3 listopada 2013 może być wyjątkowa. Wszystko za sprawą zjawiska całkowitego zaćmienia słońca, które będzie miało miejsce w samym sercu Afryki. Wydarzenie to będziecie mogli  również śledzić dzięki ekspedycji projektu GLORIA, która będzie nagrywać i relacjonować zjawisko ze wschodniego brzegu jeziora Turkana, Kenia (więcej informacji poniżej). Miejsce to wpisane jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO i uznawane jest za kolebkę ludzkości. My, w odróżnieniu od przodków wywodzących się z tej ziemi, potrafimy przewidywać zjawisko zaćmienia słońca. Mimo tego, że umiemy naukowo je opisać to emocje jakie towarzyszą zapadającym w środku dnia ciemnościom pozostają bez zmian. Data tego zaćmienia przypada na rok największej aktywności słonecznej, ta koincydencja niesie za sobą obietnicę niezwykle pięknego widowiska.

Zjawisko

eclipse-types_t.png_PLZjawisko zaćmienia słońca ma miejsce wtedy, kiedy Księżyc przechodzi między Ziemią a Słońcem. Wówczas, dla obserwatorów z Ziemi, Księżyc całkowicie lub częściowo przesłania tarczę słoneczną. Taka sytuacja może mieć miejsce jedynie podczas nowiu Księżyca, podczas którego Słońce i Księżyc, obserwowane z Ziemi, są ustawione dokładnie w jednej linii. Rozróżniamy trzy rodzaje zaćmień słońca: całkowite zaćmienie kiedy to tarcza słoneczna jest całkowicie zasłonięta przez tarczę Księżyca (przypadek A), obrączkowe (B) i częściowe (C), kiedy jedynie część tarczy słonecznej jest zasłonięta przez Księżyc. Pierwsze całkowite zaćmienie słońca w tym roku to tzw. zaćmienie hybrydowe. Oznacza to, że w pierwszej części zaćmienia będzie zaćmieniem obrączkowym (będzie widoczna część tarczy słonecznej), a następnie przejdzie w zaćmienie całkowite. Na kontynencie afrykańskim zjawisko będzie już widoczne jako zaćmienie całkowite (zaćmienie przesuwa się z zachodu na wschód). Mieszkańcy południowej Europy będą mogli podziwiać zjawisko częściowego zaćmienia słońca. Jeśli mieszkasz w tej części kontynentu i chcesz bezpiecznie obserwować zaćmienie zadbaj o odpowiednią ochronę oczu.

Pas zaćmienia całkowitego (fioletowa linia) w dniu 3 listopada 2013 r.  Źródło: NASA

Wyprawa

Ekspedycja projektu GLORIA będzie prowadziła obserwacje zjawiska na brzegu jeziora Turkana w Kenii (pozycja G1 zaznaczona na mapie). Faza całkowita w tym miejscu będzie trwała około 15 sekund. Najważniejsze etapy zjawiska przedstawione są w tabeli poniżej. Relację w języku hiszpańskim i angielskim przeprowadzą odpowiednio: dr Miquel Serra-Ricart, szef ekspedycji oraz dr Vanessa Stroud, oboje pracujący w Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC), Wyspy Kanaryjskie. Planowania i logistyki wyprawy podjęło się stowarzyszenie Shelios (shelios.org).

Relacja na żywo

Całkowity czas trwania zaćmienia w dniu 3 listopada 2013 wyniesie 2 godziny i 15 minut. W trakcie zjawiska zaplanowano dwa połączenia na żywo trwające w sumie około 15 minut:

Połączenie 1: trwające około 5 minut między godziną 12:00 a 12:05 UT (od 13:00 do 13:05 CET)
w czasie w pobliżu momentu środka zaćmienia częściowego w Europie.
Połączenie 2: trwające około 10 minut między godziną 14:20 a 14:30 UT (od 15:20 do 15:30 CET)
w trakcie fazy całkowitej zaćmienia.

Szczegóły w tabeli znajdującej się poniżej.

Uwaga 1.: Czas miejscowy w trakcie Połączenia 2 to 17:20 do 17:30.
Uwaga 2.: UT – Czas uniwersalny; CET – Czas środkowoeuropejski. Więcej wyjaśnień.

Od godziny 13:00 UT (14:00 CET) będzie można na tej stronie śledzić aktualizowany co minutę przebieg fazy częściowej zaćmienia słońca.

Relację na żywo możecie śledzić na stronie portalu GLORIA  live.gloria-project.eu. Więcej informacji o relacji znajdziesz tutaj.

Zdjęcia z poprzednich wypraw możecie znaleźć na stronach:
GLORIA Flickr
StarryEarth Flickr

Materiały edukacyjne

Dane zebrane przez stacje pogodowe podczas zaćmienia mogą posłużyć do celów edukacyjnych:

Zmiana warunków atmosferycznych podczas całkowitego zaćmienia słońca w roku 2013.

Zobacz wzór dokumentu dla tego ćwiczenia (w języku angielskim).

 

Dane dla zaćmienia z 3 listopada 2013 roku

G1. Jezioro Turkana.

Szerokość geograficzna: 3.6894° N
Długość geograficzna.: 36.28° E
Całkowite zaćmienie słońca
Czas trwania zaćmienia całkowitego: 0 m 14,7 s
Głębokość zaćmienia: 1.002
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 13:13:03.6 028.9° 250.4°
Początek zaćmienia całkowitego (C2) : 2013/11/03 14:25:10.9 011.8° 253.6°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 14:25:18.3 011.8° 253.6°
Koniec zaćmienia całkowitego (C3) : 2013/11/03 14:25:25.6 011.8° 253.6°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 15:27:46.0* -003.2° 254.9°

Czasy i położenie Słońca podczas zaćmienia w Europie

Na stronie internetowej Xaviera M. Jubier’a znajdziecie szczegółowe informacje dotyczące efemeryd zaćmienia dla miast europejskich.

Santa Cruz de Tenerife, Wyspy Kanaryjskie

Szerokość geograficzna: 28.4639° N
Długość geograficzna: 16.2543° W
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.425
Procent zakrytej tarczy: 31%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 10:54:19.6 038.3° 144°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 12:09:16.4 045.3° 166.5°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 13:28:59.9 045.2° 193.9°

 

Las Palmas de Gran Canaria, Wyspy Kanaryjskie

Szerokość geograficzna: 28.1108° N
Długość geograficzna: 15.4468° W
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.423
Procent zakrytej tarczy: 31%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 10:56:04.1 039.3° 145.1°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 12:11:32.7 045.9° 168.2°
Koniec fazy częściowej (C4) : 2013/11/03 13:31:31.3 045.3° 195.9°

 

Sevilla, Hiszpania

Szerokość geograficzna: 37.3789° N
Długość geograficzna: 5.9985° W
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.145
Procent zakrytej tarczy: 6.5%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 11:43:26.9 037.1° 172.7°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 12:31:35.6 037.1° 187.3°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 13:19:50.3 034.7° 201.4°

 

Madryt, Hiszpania

Szerokość geograficzna: 40.4135° N
Długość geograficzna: 3.7024° W
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.077
Procent zakrytej tarczy: 2.5%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 12:00:20.1 034.4° 180.6°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 12:35:29.3 033.7° 190.8°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 13:10:31.6 031.9° 200.6°

 

Barcelona, Hiszpania

Szerokość geograficzna: 41.3933° N
Długość geograficzna: 2.1643° E
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.03
Procent zakrytej tarczy: 0.64%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 12:26:57.2 032.1° 194.9°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 12:48:53.0 030.9° 200.9°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 13:10:39.1 029.2° 206.7°

 

Katania, Włochy

Szerokość geograficzna: 37.5054° N
Długość geograficzna: 15.0732° E
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.065
Procent zakrytej tarczy: 2%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 12:52:00.2 029.2° 216.1°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 13:22:34.8 025.3° 223.1°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 13:52:05.8 021.1° 229.4°

 

Chania, Grecja

Szerokość geograficzna: 35.5006° N
Długość geograficzna: 24.0161° E
Częściowe zaćmienie słońca
Głębokość zaćmienia: 0.115
Procent zakrytej tarczy: 5%
Zjawisko Data Czas (UT) Wysokość Azymut
Początek zaćmienia częściowego (C1) : 2013/11/03 13:03:47.1 024.3° 227.4°
Środek zaćmienia : 2013/11/03 13:41:16.6 018.4° 234.8°
Koniec zaćmienia częściowego (C4) : 2013/11/03 14:16:40.7 012.3° 241°